Kozmetik ambalajlarında "vegan" ve "cruelty-free" çoğu zaman yan yana durur ve aynı şeymiş gibi okunur. İkisi farklı soruları cevaplar: biri ürünün içinde ne olduğunu, diğeri ürünün ve içeriklerinin hayvanlar üzerinde test edilip edilmediğini anlatır.
Kısaca: Vegan kozmetik, hayvandan elde edilen içerik ya da hayvansal yan ürün içermeyen üründür; cruelty-free ise ürünün ve içeriklerinin hayvanlar üzerinde test edilmediğini anlatır. Biri formüle, diğeri test sürecine bakar ve biri diğerini kapsamaz. Vegan, doğal ya da organik demek değildir. AB'de bitmiş kozmetiklerde hayvan deneyi 2004'ten, içeriklerde 2009'dan beri yasaktır.
Vegan kozmetik ne demek?
Vegan kozmetik, formülünde hayvandan elde edilen içerik ya da hayvansal yan ürün bulunmayan kozmetik üründür. Etiket yalnız içeriğin kaynağına bakar; ürünün nasıl üretildiği ya da test edildiği hakkında tek başına bilgi vermez.
Aynı işi gören bir içerik bitkisel, sentetik ya da hayvansal kaynaktan elde edilebilir. Bu yüzden vegan beyanı, formüldeki her hammaddenin nereden geldiğinin tedarikçi bilgisiyle kontrol edilmesine dayanır.
Cruelty-free ne demek?
Cruelty-free, bitmiş ürünün ve içeriklerinin hayvanlar üzerinde test edilmediğini anlatan bir beyandır. Beyan markaya ya da bir sertifika kuruluşuna ait olabilir; neyi kapsadığı, beyanın sahibinin açıkladığı ölçütlere göre değişir.
AB'de kozmetikler hayvanlar üzerinde test edilir mi?
Hayır; AB'de kozmetik amaçlı hayvan deneyi yasaktır. Avrupa Komisyonu'na göre yasak iki ayaklıdır:
- Test yasağı: Bitmiş kozmetik ürünler için 11 Eylül 2004'ten, içerikler ya da içerik kombinasyonları için 11 Mart 2009'dan bu yana geçerlidir.
- Satış yasağı: Hayvanlar üzerinde test edilmiş bitmiş ürün ve içeriklerin AB'de piyasaya sunulması 11 Mart 2009'dan beri yasaktır. Tekrarlı doz toksisitesi, üreme toksisitesi ve toksikokinetik testlerinde bu yasak, alternatif yöntem bulunup bulunmadığına bakılmaksızın 11 Mart 2013'ten beri uygulanır.
Bu hükümler 11 Temmuz 2013'ten beri AB Kozmetik Ürünler Tüzüğü'nde yer alır. AB pazarında hayvan deneyi yasağı zaten yasal çerçevedir; cruelty-free ifadesi bunun üzerine eklenen ve kapsamı beyan sahibine göre değişen bir beyandır.
Vegan ve cruelty-free arasındaki fark nedir?
Vegan formülün içeriğiyle, cruelty-free test süreciyle ilgilidir; bir ürün birini taşıyıp diğerini taşımayabilir.
| Soru | Vegan | Cruelty-free |
|---|---|---|
| Neye bakar? | Her hammaddenin kaynağına | Ürünün ve içeriklerin hayvanlar üzerinde test edilip edilmediğine |
| Neyi dışarıda bırakır? | Hayvandan elde edilen içerik ve yan ürünleri | Hayvanlar üzerinde yapılan testleri |
| Tek başına neyi söylemez? | Ürünün nasıl test edildiğini | Formülde hayvansal içerik olup olmadığını |
| Nasıl doğrulanır? | Hammadde köken bilgisi, vegan sertifikası | Markanın test politikası, sertifika kuruluşunun standardı |
| İkisinin de söylemediği | Ürünün cildinize uygun ya da etkili olduğu | Ürünün cildinize uygun ya da etkili olduğu |
Hayvansal kaynaklı bir içerik barındıran ve hayvanlar üzerinde test edilmemiş bir ürün cruelty-free olabilir, ama vegan olamaz.
Vegan kozmetik doğal ya da organik demek mi?
Hayır. Vegan yalnız içeriğin hayvansal kaynaklı olmadığını anlatır; bitkisel, doğal ya da organik olduğunu anlatmaz. Laboratuvarda üretilen bir içerik vegan olabilir; doğadan elde edilen bir içerik hayvansal kaynaklıysa vegan değildir. Organik ise kendi ölçütlerine dayanan ayrı bir beyandır.
Urban ve arkadaşlarının derlemesi, clean (temiz), doğal, organik, vegan ve cruelty-free diye pazarlanan ürünlerin çoğaldığını ve bu etiketlerin anlamının sıkça sorulduğunu belirtir. Derleme, bu pazarlama terimlerinin geçerliliğinin bilinmesini ve içerik güvenliği konusunda doğru bilgilendirme yapılmasını önerir.
Vegan ve cruelty-free etiketi nasıl kontrol edilir?
- Beyanın kime ait olduğuna bakın. Marka beyanı mı, üçüncü taraf sertifikası mı? Sertifika programlarının kendi standartları vardır; örneğin The Vegan Society'nin Vegan Trademark programı 1990'dan bu yana ürün ve içerik sertifikalandırır ve her ürün başvurusunu üreticiler ve tedarikçilerle birlikte inceler.
- İki ifadeyi ayrı ayrı arayın. Vegan logosu test süreci hakkında, cruelty-free logosu formül hakkında bilgi vermez.
- İçerik listesini okuyun. Liste, kaynağını markaya sormanız gereken içerikleri gösterir. Tam listenin ambalajda ve ürün sayfasında yayımlanıp yayımlanmadığına bakın. Örneğin Love In Blue This Time Bariyer Destekli Anti-Aging Serum ve Rice You Up Aydınlatıcı Pirinç Serumu için tam INCI listesi ürün sayfasında yer alır.
İçerik listesinden ürünün vegan olup olmadığı anlaşılır mı?
Çoğu zaman tek başına anlaşılmaz. INCI adı içeriğin standart adını verir, kaynağını her zaman göstermez: aynı adın arkasında bitkisel, sentetik ya da hayvansal kaynaklı bir hammadde bulunabilir. Bazı adlar hayvansal bir kökene işaret eder; o durumda da kesin cevabı tedarikçinin köken belgesi verir. Örneğin Rice Vibes Only'nin içerik listesindeki Hydrolyzed Collagen sentetik kaynaklıdır; ürün vegandır. Adların ve sıralamanın neyi anlattığını INCI listesini adım adım okuma rehberi ayrıntılı ele alır.
s'hevec vegan ve cruelty-free etiketlerine nasıl yaklaşıyor?
s'hevec'in tüm ürünleri vegan ve cruelty-free'dir: formüllerde hayvansal kaynaklı içerik kullanılmaz, ürünler ve içerikleri hayvanlar üzerinde test edilmez. Marka ürünlerini doğal ya da organik olarak tanımlamaz; formülleri içerik, oran ve içerik listesiyle anlatır. Etikette sık görülen bir başka ifadenin neyi anlattığı dermokozmetik nedir yazısında. Marka ayrıca 2022'den bu yana her siparişle sokak hayvanlarına mama desteği sağlar. Portföyün tamamı tüm ürünler sayfasında bir arada.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Vegan ya da cruelty-free etiketi, cildin formüldeki bir içeriğe tepki verip vermeyeceğini söylemez. AAD, koruyucular gibi tek bir içeriğin de tepkiye yol açabileceğini, bitkisel (botanik) içerikli ya da "kokusuz" (unscented) etiketli ürünlerin de kokuyla ilişkili içerikler barındırabileceğini belirtir. AAD'nin önerisine göre şu durumlarda hekime başvurun:
- Ürünü sürdüğünüz bölgede başlayan şişlik ya da kaşıntılı kızarıklık şiddetliyse ve ürünü yıkayıp soğuk kompres ya da vazelin uyguladıktan sonra yatışmıyorsa.
- Tepkiye formüldeki hangi içeriğin yol açtığını bulamıyorsanız. Hekim gerekirse tıbbi yama testi uygulayabilir. Sorumlu içerik belirlendiğinde, ürünün vegan olup olmamasından bağımsız olarak o içeriği yeni ürünlerin içerik listesinde aramak işe yarar.
Sık sorulan sorular
Vegan sertifikası olmayan bir ürün vegan olabilir mi?
Olabilir. Vegan ifadesi markanın kendi beyanı olarak da kullanılır; sertifika ise bu beyanın bir üçüncü tarafça, kuruluşun kendi standardına göre incelendiğini gösterir. İkisini ayırt etmek için logonun hangi kuruluşa ait olduğuna bakın.
Cruelty-free ürün hiç test edilmemiş mi demek?
Hayır. Cruelty-free, hayvanlar üzerinde test yapılmadığını anlatır; hayvan kullanmayan alternatif test yöntemleri vardır. AB'de bu yöntemlerin geliştirilmesi ve doğrulanmasında Komisyon'un Ortak Araştırma Merkezi bünyesindeki EURL ECVAM rol oynar.
Hayvan deneyi yapılmadığı beyanı için kurallar var mı?
AB'de var: Avrupa Komisyonu 7 Haziran 2006'da, hayvan deneyi yapılmadığına dair beyanlar için yönergeler içeren bir tavsiye kararı yayımlamıştır. Beyanın neyi kapsadığını marka ya da sertifika kuruluşunun açıklamasından kontrol edin.
Salyangoz özü, bal, balmumu ya da propolis içeren kozmetik vegan mı?
Hayır; dördü de hayvanlardan elde edilir. Salyangoz özü salyangozun salgısıdır ve içerik listesinde Snail Secretion Filtrate olarak geçer. Bal (Mel), balmumu (Cera Alba) ve propolis (Propolis Extract) arıların ürettiği maddelerdir. Vegan tanımı hayvandan elde edilen içerikleri ve hayvansal yan ürünleri dışarıda bıraktığı için bu içeriklerden birini taşıyan ürün vegan olamaz; hayvan deneyi yapılmamışsa yine de cruelty-free olabilir. Adların INCI karşılıklarını Avrupa Komisyonu'nun CosIng veri tabanında arayabilirsiniz.
Vegan kozmetik hassas cilde daha mı uygun?
Tek başına değil; vegan beyanı içeriğin kaynağını anlatır, cildin o içeriğe nasıl tepki vereceğini belirlemez. Hassas cildiniz varsa yeni bir ürünü etiketinden bağımsız olarak önce küçük bir alanda deneyerek tanıyın.
Vegan kozmetik daha mı etkilidir?
Vegan beyanı etkinlik hakkında bilgi vermez. Bir ürünün ne yaptığı, hangi aktif içeriği hangi oranda taşıdığına ve formülün bütününe bağlıdır.
Clean (temiz) kozmetik ile vegan kozmetik aynı şey mi?
Hayır. Vegan içeriğin kaynağını anlatır; clean ise genellikle belirli içeriklerin formüle konmadığını anlatmak için kullanılan bir pazarlama terimidir. Urban ve arkadaşlarının derlemesi bu terimlerin anlamını ve bu pazarda sık dışarıda bırakılan içeriklerin güvenliğini ele alır.
Kaynaklar
- Urban K ve ark. A Guide to Informed Skincare: The Meaning of Clean, Natural, Organic, Vegan, and Cruelty-Free. J Drugs Dermatol. 2022.
- Avrupa Komisyonu. Ban on animal testing (cosmetics).
- The Vegan Society. Vegan Trademark standards.
- American Academy of Dermatology (AAD). How to test skin care products.
- Avrupa Komisyonu. CosIng – kozmetik içerik veritabanı.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. s'hevec ürünleri kozmetik üründür, tedavi amaçlı değildir. İçerik, s'hevec ürün veri kütüphanesi ve yukarıdaki kaynaklar esas alınarak s'hevec Ekibi tarafından hazırlanmıştır.
